Mag een hond in de tram?

Honden zijn in veel gevallen toegestaan in de tram. Dit hangt echter niet alleen af van uw hond, maar ook van de vervoersmaatschappij, het aantal passagiers en de omstandigheden in de tram. De meeste vervoersmaatschappijen staan honden toe, zolang ze rustig zijn en andere passagiers niet storen. Het is vooral belangrijk om van tevoren te weten welk gedrag wel en niet is toegestaan.

Welke regels gelden voor honden in de tram

Mag een hond in de tram? Meestal wel, maar daar horen bijna altijd een paar basisregels bij. Die regels zijn bedoeld om de rit veilig en prettig te houden voor iedereen in de tram. Denk aan andere reizigers, kinderen, mensen met een rolstoel of kinderwagen, en natuurlijk ook aan je hond zelf.

De precieze voorwaarden verschillen per vervoerder. Toch zie je in de praktijk vaak dezelfde uitgangspunten terug. Je hond moet onder controle blijven, geen doorgang blokkeren en geen overlast geven. Personeel mag daarnaast aanwijzingen geven als dat nodig is. Dit zijn de belangrijkste regels.

Houd je hond dicht bij je

Een hond moet in de tram altijd dicht bij zijn eigenaar blijven. Dat is de simpelste manier om te voorkomen dat andere reizigers last hebben of onverwacht schrikken. Bij een kleine hond betekent dat vaak op schoot of in een draagtas. Bij een grote hond is een korte lijn meestal de norm.

Dat is ook veiliger voor je hond. Een tram kan abrupt remmen of optrekken. Als je hond te ver van je af staat, kan hij uitglijden of tegen iemand aankomen. Door hem dicht bij je te houden, blijft de rit rustiger en overzichtelijker.

Praktische aandachtspunten:

• Kies bij het instappen meteen een plek waar je hond niet in het looppad staat.
• Gebruik liever een korte vaste lijn dan een uitrolriem. In een volle tram geeft dat meer controle.
• Let extra goed op bij bochten, remmen en haltes. Dan verliest een hond sneller zijn evenwicht.

Laat de doorgang vrij

De doorgang in de tram moet vrij blijven. Dat geldt voor gangpaden, deuren en plekken waar veel mensen langs lopen. Een hond die daar ligt of blijft staan, kan onhandig zijn en in sommige situaties zelfs gevaar opleveren.

Vooral rond deuren is dit belangrijk. Mensen stappen snel in en uit, en een lijn of hondenpoot zit dan al gauw verkeerd. Ook bij een noodsituatie moet iedereen zonder hinder kunnen doorlopen. Daarom kijken vervoerders hier vaak streng naar.

Hier kun je op letten:

• Ga niet vlak bij de deur staan als er verderop meer ruimte is.
• Laat je hond niet languit in het gangpad liggen, ook niet als hij rustig is.
• Verplaats je direct als personeel aangeeft dat je op een onhandige plek staat.

Voorkom blaffen of springen

Een hond die blaft, jankt of tegen mensen opspringt, veroorzaakt al snel onrust in de tram. In een kleine ruimte komt dat sterker binnen dan buiten op straat. Wat voor jou misschien meevalt, kan voor andere reizigers vervelend of spannend zijn.

Rustig gedrag begint vaak al vóór vertrek. Een hond die moe is, goed is uitgelaten en gewend is aan drukte, reist meestal veel prettiger. Zeker jonge honden of honden die snel prikkels oppikken, hebben vaak baat bij korte oefenritten.

Wat helpt in de praktijk:

• Kies eerst een rustige rit en bouw het langzaam op.
• Beloon kalm gedrag meteen, bijvoorbeeld met een zacht compliment of een klein brokje.
• Reageer rustig als je hond schrikt. Hoe kalmer jij blijft, hoe sneller je hond herstelt.

Volg aanwijzingen van personeel

Chauffeurs, controleurs en andere medewerkers mogen aanwijzingen geven als je met een hond reist. Zij bepalen ter plekke wat veilig en praktisch is. Soms vragen ze je om ergens anders te gaan staan. In drukkere situaties kunnen ze ook besluiten dat je hond niet mee kan.

Dat is niet bedoeld om moeilijk te doen. Personeel ziet vaak snel waar opstoppingen ontstaan of waar extra ruimte nodig is voor reizigers met hulpmiddelen. Als je meewerkt, verloopt de rit meestal zonder gedoe.

Voorbeelden van zulke aanwijzingen:

• Een verzoek om verder door te lopen in de tram.
• De vraag om je hond korter aan de lijn te houden bij een drukke halte.
• Het verzoek om een andere tram te nemen als het voertuig te vol raakt.

Check de huisregels vooraf

Wie zeker wil weten: mag ik mijn hond meenemen in de tram, kan het beste vooraf de huisregels van de vervoerder bekijken. Dat voorkomt discussie bij het instappen. In Nederland verschillen de regels namelijk soms per stad, lijn of vervoersbedrijf.

Kijk niet alleen of honden zijn toegestaan, maar ook onder welke voorwaarden. Soms staat er een verschil tussen kleine en grote honden. Soms lees je iets over spitsuren of over situaties waarin personeel het laatste woord heeft.

Handig om vooraf te controleren:

• Of honden gratis mee mogen of niet.
• Of een kleine hond als handbagage wordt gezien.
• Of er aparte regels gelden voor hulphonden of drukkere momenten op de dag.

Kost een hond meenemen in de tram geld

Mag een hond in de tram gratis mee, of moet je betalen? Dat verschilt per vervoerder. In veel Nederlandse steden mag een hond zonder extra kosten mee in de tram, vooral als het dier klein is en geen extra ruimte inneemt. Toch is dat niet overal precies hetzelfde geregeld.

Hier ontstaat vaak verwarring. Veel mensen kennen de regels van de trein en denken dat die ook voor de tram gelden. Dat is lang niet altijd zo. Daarom is het slim om per vervoerder te kijken hoe het zit met kosten, uitzonderingen en eventuele tickets.

Vaak gratis bij stadsvervoer

Bij veel stadsvervoerders mag een hond gratis mee. Dat is vooral het geval als je hond rustig is en geen zitplaats bezet. Voor korte ritten in de stad is dat een praktische regeling. Zeker voor gezinnen is dat fijn als je even naar het centrum, het park of de dierenarts moet.

Gratis meereizen betekent wel dat de andere regels blijven gelden. Je hond mag nog steeds geen overlast geven en moet onder controle blijven. Als dat niet lukt, kan personeel alsnog ingrijpen.

Belangrijk om te onthouden:

• Gratis vervoer betekent niet dat je hond overal mag liggen of lopen.
• Bij drukte kan toegang alsnog worden geweigerd.
• Gratis in de tram betekent niet automatisch gratis in bus, metro of trein.

Kleine honden vaak als handbagage

Een kleine hond wordt vaak soepeler behandeld dan een grote hond. Zit je hond in een tas, mand of bench, dan zien vervoerders dat vaak als handbagage. Dat maakt het reizen meestal eenvoudiger, zeker op drukkere momenten.

Voor andere reizigers voelt dat ook prettiger. Er is minder direct contact en je hond neemt weinig ruimte in. Voor een kleine hond die snel overprikkeld raakt, kan een draagtas bovendien extra rust geven.

Wat in de praktijk vaak goed werkt:

• Een stevige hondentas met voldoende ventilatie.
• Een tas waarin je hond kan liggen zonder te verschuiven bij het remmen.
• Een vertrouwde deken of handdoek in de tas, zodat de rit minder spannend voelt.

Kosten verschillen per vervoerder

De regels over kosten zijn niet landelijk exact gelijk. Wat in de ene stad gratis is, kan in een andere stad net anders zijn omschreven. Sommige vervoerders werken met duidelijke categorieën, zoals kleine hond, grote hond en hulphond. Andere houden het algemener.

Juist daarom is het slim om niet alleen af te gaan op ervaringen van vrienden of oude online berichten. De voorwaarden kunnen veranderen. Ook formuleren vervoerders de regels soms bewust breed, zodat personeel ter plekke kan beoordelen wat redelijk is.

Controleer daarom altijd:

• De website of app van de vervoerder.
• Eventuele veelgestelde vragen over huisdieren.
• Of er voor tram, bus en metro aparte voorwaarden gelden binnen dezelfde regio.

Een apart kaartje is soms nodig

In de tram komt een apart hondenkaartje minder vaak voor dan in de trein. Toch kan het soms nodig zijn, bijvoorbeeld als de vervoerder dat expliciet vermeldt of als je reis meerdere soorten openbaar vervoer combineert. Dan loont het om verder te kijken dan alleen het tramdeel.

Mensen zoeken daarom vaak op: Hoe koop ik een OV kaartje voor mijn hond. Het korte antwoord is: alleen als jouw vervoerder zo'n kaartje echt aanbiedt of verplicht stelt. In veel trams bestaat zo'n apart kaartje simpelweg niet.

Let daarom op het volgende:

• Kijk per vervoermiddel wat de regels zijn, niet alleen per route.
• Controleer of je overstapt op treinvervoer. Daar gelden vaker betaalde regels.
• Vraag het bij twijfel aan de klantenservice. Dat voorkomt gedoe onderweg.

Actuele regels staan bij de vervoerder

De website of app van de vervoerder is altijd de beste bron. Daar vind je de meest actuele informatie over kosten, voorwaarden en uitzonderingen. Dat is belangrijk, omdat regels kunnen veranderen door beleid, drukte of aanpassingen in de algemene voorwaarden.

Vertrouw dus niet blind op oude blogs of berichten op forums. Die kunnen verouderd zijn. Vooral als je met een grote hond reist of een onbekende stad bezoekt, is een laatste check verstandig.

Controleer vooraf in elk geval:

• Of honden op jouw traject zijn toegestaan.
• Of er verschil is tussen kleine en grote honden.
• Of er extra uitleg staat over hulphonden, drukke uren of bijzondere situaties.

Kleine hond grote hond of hulphond

Mag een hond in de tram op dezelfde manier mee, ongeacht het soort hond? Nee, meestal niet. In de praktijk maken vervoerders vaak onderscheid tussen kleine honden, grote honden en hulphonden. Dat is logisch, want ze nemen niet dezelfde ruimte in en vervullen ook niet dezelfde rol.

Een kleine hond past vaak op schoot of in een tas. Een grote hond heeft meer vloerruimte nodig en vraagt meer controle van de eigenaar. Een hulphond valt meestal onder aparte regels, omdat die een noodzakelijke ondersteuning biedt. Hieronder lees je hoe dat verschil meestal uitpakt.

Kleine hond op schoot of in een tas

Een kleine hond reist meestal het makkelijkst op schoot of in een tas. Dat is vaak prettig voor iedereen. Je hond zit dicht bij je, neemt weinig ruimte in en heeft minder contact met andere reizigers. Vooral bij korte stadsritten werkt dat vaak prima.

Voor honden die snel schrikken, is een tas vaak nog fijner dan op schoot. Zo'n tas voelt als een veilige, afgebakende plek. Zeker als je hond de tas al van huis uit kent, scheelt dat vaak veel spanning.

Praktische tips:

• Kies een tas die stevig is en niet omvalt bij bochten of remmen.
• Zorg voor voldoende ventilatie, vooral op warme dagen.
• Laat je hond thuis alvast wennen aan de tas, zodat het geen vreemde plek is tijdens de rit.

Grote hond kort aan de lijn

Een grote hond mag vaak ook mee, maar dan wordt goed gedrag nog belangrijker. Grote honden vallen sneller op, nemen meer ruimte in en kunnen eerder in de weg zitten. Daarom is een korte lijn meestal onmisbaar.

Het helpt als je hond basiscommando's goed beheerst. Denk aan zitten, blijven en rustig meelopen. Dat maakt in- en uitstappen veel makkelijker. Ook voor jezelf is het prettig als je hond niet onverwacht op andere reizigers reageert.

Wat vaak verstandig is:

• Reis buiten de spits, zodat je meer ruimte hebt.
• Kies een plek waar je hond dicht naast je kan liggen of zitten.
• Neem een beetje water mee als je een langere route of warme dag verwacht.

Hulphond altijd apart behandeld

Een hulphond wordt anders behandeld dan een gewone hond. Dat komt omdat een hulphond geen huisdier in de gebruikelijke zin is, maar een essentieel hulpmiddel voor zijn eigenaar. Denk aan begeleiding bij een visuele beperking of ondersteuning bij een medische aandoening.

Daarom mag een hulphond in principe mee in het openbaar vervoer, ook als er beperkingen gelden voor andere honden. Voor personeel en medereizigers is het belangrijk om daar rekening mee te houden en de hond niet af te leiden.

Goed om te weten:

• Een hulphond hoeft meestal geen apart kaartje te hebben.
• De hond mag zijn taak blijven uitvoeren tijdens de reis.
• Andere reizigers doen er goed aan de hond niet te aaien of aan te spreken terwijl hij werkt.

Wanneer kan een hond geweigerd worden

Mag een hond in de tram betekent niet dat een hond altijd mee kan. Ook als honden in principe zijn toegestaan, mag personeel in bepaalde situaties toch weigeren. Dat gebeurt meestal om veiligheidsredenen of omdat de rit anders niet prettig verloopt voor andere passagiers.

Voor eigenaren is het handig om die situaties te kennen. Dan kun je er rekening mee houden en voorkom je teleurstelling bij het instappen. De meest voorkomende redenen hebben te maken met drukte, gedrag, veiligheid en lokale huisregels.

Bij drukte in de tram

Een volle tram is een van de duidelijkste redenen waarom een hond geweigerd kan worden. Als er nauwelijks loopruimte is, wordt het lastig om je hond veilig kwijt te kunnen. Dat geldt vooral voor grotere honden, maar ook met een kleine hond kan het onpraktisch worden.

In een overvolle tram hebben mensen weinig zicht op elkaar en op wat er op de vloer gebeurt. Een hond kan dan per ongeluk worden aangestoten of zelf schrikken. Personeel kiest in zo'n geval meestal voor veiligheid.

Wat je kunt doen:

• Reis liever buiten de spits.
• Laat een te volle tram voorbijgaan als dat kan.
• Stap op bij een rustiger beginpunt in plaats van op een druk overstapstation.

Bij onrustig gedrag

Een hond die veel blaft, jankt, gromt of tegen mensen opspringt, kan worden geweigerd. Dat is begrijpelijk. In een besloten ruimte merken andere reizigers onrust veel sneller op. Wat buiten nog meevalt, kan in de tram direct storend zijn.

Vaak betekent onrustig gedrag niet dat een hond vervelend is, maar dat hij de situatie nog spannend vindt. In dat geval is het slimmer om eerst te oefenen met kortere ritten dan om meteen een lange tocht te maken.

Dit helpt vaak:

• Laat je hond vooraf goed uit.
• Begin met een rit van een paar haltes.
• Reis niet als je hond al gestrest, ziek of erg vermoeid is.

Bij gevaar voor reizigers

Als een hond een risico vormt voor andere reizigers, mag hij worden geweigerd. Dat gaat niet alleen over agressie. Ook een hond die plotseling trekt, fel reageert of moeilijk onder controle te houden is, kan in een tram gevaarlijk zijn.

Een tram remt soms onverwacht. Als je hond dan schiet of uitslaat, kan iemand struikelen of uit balans raken. Daarom telt niet alleen wat je hond doet, maar ook hoe voorspelbaar en beheersbaar hij is.

Voorbeelden van risicosituaties:

• Je hond reageert heftig op andere dieren of op passerende mensen.
• De lijn loopt regelmatig door het gangpad.
• Je kunt je hond moeilijk dicht bij je houden tijdens de rit.

Bij blokkeren van deuren

Deuren moeten vrij blijven. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk gaat het hier vaak mis. Een hond die dicht bij de deur blijft liggen of staan, belemmert het in- en uitstappen en kan in gevaar komen als veel mensen tegelijk bewegen.

Ook een lijn kan onhandig terechtkomen als je te dicht bij de deur blijft staan. Daarom is dit een punt waar personeel weinig ruimte in laat. Meestal krijg je eerst het verzoek om te verplaatsen, maar bij aanhoudende problemen kan toegang worden geweigerd.

Zo voorkom je dat:

• Stap na binnenkomst meteen een stukje door.
• Houd je hond aan de binnenkant van je lichaam.
• Loop pas richting deur als jouw halte echt nadert.

Bij afwijkende huisregels

Soms ligt een weigering simpelweg aan de regels van de vervoerder. Niet iedere stad of vervoerder hanteert exact dezelfde voorwaarden. Daardoor kun je in de ene tram zonder probleem instappen, terwijl je in een andere stad tegen strengere regels aanloopt.

Dat kan frustrerend zijn, maar het is wel te voorkomen met een snelle check vooraf. Zeker als je buiten je eigen regio reist, is dat verstandig. Zo kom je niet voor verrassingen te staan.

Controleer vooraf bijvoorbeeld:

• Of de vervoerder extra voorwaarden noemt voor huisdieren.
• Of personeel het recht heeft om bij twijfel zelf te beslissen.
• Of er tijdelijke regels gelden door evenementen, omleidingen of extreme drukte.

Zo reis je rustig met je hond in de tram

Mag een hond in de tram is één ding, maar ontspannen reizen is minstens zo belangrijk. Een rustige rit komt meestal niet vanzelf. Een beetje voorbereiding maakt vaak het verschil tussen stressvol en soepel reizen.

Gelukkig hoeft dat niet ingewikkeld te zijn. Door slim te plannen, je hond rustig op te bouwen en handige spullen mee te nemen, wordt de kans op gedoe veel kleiner. Hieronder staan tips die voor veel honden en baasjes goed werken.

Wen je hond vooraf aan drukte

Niet iedere hond stapt moeiteloos een tram in. Geluiden, deuren, stemmen en plotselinge bewegingen kunnen veel indruk maken. Daarom is het slim om je hond eerst rustig te laten wennen aan drukke plekken voordat je een echte tramrit maakt.

Bouw dat stap voor stap op. Begin bij een halte of druk plein, zonder meteen in te stappen. Kijk hoe je hond reageert. Gaat dat goed, probeer dan een korte rit op een rustig moment.

Een handige opbouw is:

• Eerst wandelen langs een tramhalte.
• Daarna één of twee haltes reizen.
• Pas later langere ritten maken als je hond ontspannen blijft.

Reis buiten de spits

Buiten de spits reizen is vaak de makkelijkste manier om problemen te voorkomen. Er is meer ruimte, minder haast en minder kans dat mensen dicht langs je hond moeten lopen. Voor veel honden scheelt dat enorm.

Ook voor jou is het prettiger. Je kunt rustiger instappen, een betere plek zoeken en makkelijker reageren als je hond toch even onrustig wordt. Zeker met een grotere hond is dit vaak de beste keuze.

Handige momenten zijn vaak:

• Laat in de ochtend.
• Vroeg in de middag.
• Niet vlak na schooltijd of rond grote evenementen in de stad.

Neem een korte lijn mee

Een korte lijn is in de tram bijna altijd handiger dan een lange of uitschuifbare lijn. Je houdt meer controle en voorkomt dat de lijn in het gangpad of tussen andere passagiers terechtkomt. Dat maakt de rit veiliger voor iedereen.

Een goed passend tuigje kan prettig zijn, vooral bij honden die nog wat onzeker zijn. Toch is de uitrusting vooral nuttig als je hond er al vertrouwd mee is. De tram is niet de plek om iets nieuws uit te proberen.

Waar je op kunt letten:

• Kies een lijn die kort genoeg is voor direct contact.
• Gebruik materiaal dat prettig in de hand ligt, ook bij plots remmen.
• Controleer vooraf of halsband of tuigje goed vastzit.

Kies een rustige plek

De plek waar je gaat staan of zitten maakt veel verschil. Direct naast de deur is vaak onrustig, omdat daar voortdurend beweging is. Ook bij plekken voor fietsen, kinderwagens of grote bagage kan het snel druk worden.

Zoek liever een plek waar minder mensen passeren, maar waar je hond ook niemand hindert. Een rustige hoek of zijkant werkt vaak goed. Je hond kan daar makkelijker ontspannen en jij houdt beter overzicht.

Een goede plek heeft vaak deze kenmerken:

• Genoeg vloerruimte naast je benen.
• Niet midden in de looproute.
• Voldoende afstand tot druk in- en uitstappen.

Beloon kalm gedrag

Een hond leert sneller als rustig gedrag iets positiefs oplevert. Daarom is belonen in de tram vaak effectiever dan alleen corrigeren. Gaat je hond netjes zitten, blijft hij rustig liggen of reageert hij niet op drukte, laat dan merken dat dat goed is.

Dat hoeft niet opvallend te zijn. Een zacht stemcommando, een kleine beloning of even rustig contact is vaak al genoeg. Door dat consequent te doen, leert je hond sneller wat je van hem verwacht.

Wat goed werkt:

• Geef een klein brokje bij rustig instappen.
• Gebruik steeds hetzelfde compliment, zoals "goed zo".
• Beloon meteen op het juiste moment, niet pas veel later.

Tram bus en metro niet verwarren

Mag een hond in de tram betekent niet automatisch dat dezelfde regels gelden in de bus, metro of trein. Dat is een veelgemaakte aanname. In Nederland verschillen de regels per vervoermiddel en vaak ook per vervoerder of regio.

Dat merk je vooral als je overstapt. Je hond mag misschien zonder probleem mee in de tram, terwijl in de trein of bus weer andere voorwaarden gelden. Kijk daarom altijd naar je hele reis, niet alleen naar het eerste deel.

In de tram gelden lokale regels

Voor de tram gelden meestal lokale regels. Stadsvervoerders bepalen voor een groot deel zelf welke voorwaarden ze hanteren. Daardoor kunnen er verschillen zijn tussen bijvoorbeeld Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.

De basis lijkt vaak op elkaar, maar details lopen uiteen. Denk aan kosten, ruimte voor grote honden of de vrijheid die personeel heeft om ter plekke een beslissing te nemen.

Controleer daarom:

• De regels van de stad waar je reist.
• Of er verschil is tussen gewone lijnen en drukkere trajecten.
• Of er tijdelijke aanpassingen zijn door evenementen of werkzaamheden.

In de bus gelden regionale regels

Bij de bus zie je vaak weer net andere voorwaarden. Bussen zijn meestal smaller dan trams en hebben minder vrije ruimte. Daardoor wordt de aanwezigheid van een hond soms strenger beoordeeld, vooral op drukkere regionale lijnen.

Ook het instappen verschilt. In een bus ontstaat sneller opstopping voorin, zeker als er al passagiers staan met tassen, kinderwagens of boodschappen. Dat maakt goed positioneren extra belangrijk.

Let daarom op:

• Minder vloerruimte betekent minder speling met een grote hond.
• Een korte lijn is in de bus nog belangrijker.
• Regionale vervoerders kunnen andere regels hanteren dan de stadsvervoerder.

In de metro kan het net anders zijn

De metro lijkt soms op de tram, maar voelt in de praktijk anders. Stations zijn groter, de ritten sneller en de drukte kan piekeriger zijn. Voor sommige honden is dat prima, voor andere juist spannender.

Denk niet alleen aan de metro zelf, maar ook aan de route ernaartoe. Roltrappen, lange perrons en drukke stations kunnen extra prikkels geven. Vooral met een grote hond vraagt dat net wat meer voorbereiding.

Handig om vooraf te bedenken:

• Hoe je hond reageert op grote stations en veel galm.
• Of je voldoende controle hebt bij drukke overstappen.
• Of de regels van metro en tram in jouw stad echt gelijk zijn.

In de trein kan een kaartje nodig zijn

Bij treinreizen gelden vaak duidelijkere en soms strengere regels. Daar is het vaker zo dat een grotere hond een apart ticket nodig heeft, terwijl een kleine hond in een tas meestal gratis mee mag. Dat is een belangrijk verschil met veel trams.

Juist daarom raken reizigers soms in de war. Ze zien één OV-reis, maar in werkelijkheid gelden per onderdeel andere voorwaarden. Kijk dus altijd apart naar de tram en de trein als je combineert.

Controleer bij treinreizen:

• Of jouw hond gratis mee mag als handbagage.
• Of je een apart hondenkaartje nodig hebt.
• Of de overgang van tram naar trein andere regels of kosten oplevert.

Conclusie

In de meeste gevallen zijn honden toegestaan in de tram. Uw hond moet rustig blijven, dicht bij u in de buurt zijn en geen overlast veroorzaken of een onveilige situatie creëren. Kleine honden zijn over het algemeen makkelijker te hanteren, terwijl grotere honden meer voorbereiding vereisen. Hulphonden, zoals blindengeleidehonden, hebben meestal een eigen zitplaats. Door uw reis van tevoren te plannen, kunt u de meeste problemen voorkomen. Controleer vooraf de regels van de vervoerder, vermijd bij voorkeur de spitsuren en kies een zitplaats die andere passagiers niet stoort.